Kanal tipi fan nedir, nerede kullanılır? Fan türleri ve seçimde bakılacaklar

Kanal tipi fan, havalandırma kanalına yerleştirilmiş bir fan türüdür; Avens yuvarlak kanal tipi fanı yuvarlak bir kanala, dikdörtgen kanal tipi fanı dikdörtgen kesitli kanallara entegre fanlar olarak tanımlar [1]. Vortice LINEO serisini yatay ya da dikey kanallı montaj için tasarlanmış karışık akışlı fanlar olarak tanımlar [2].

Bu yazı, fanların akış türlerini, kanal tipi fanların hangi yerleşimlerde kullanıldığını ve seçerken hangi bilgilere bakılacağını üretici belgelerine ve ABD Enerji Bakanlığı'nın 2003 tarihli, endüstriyel fan sistemlerine yönelik rehberine dayanarak anlatır [2][7].

Fanlarda akış türleri ve kanal fanları

DOE rehberi fanları iki ana türe ayırır: aksiyel ve santrifüj [7]. Aksiyel fanlar havayı fanın ekseni boyunca hareket ettirir [7]. Santrifüj fanlar yüksek basıncı yüksek verimle üretebilir [7]. Vortice kataloğu karışık akışlı çarkı, helisel fanların avantajı olan yüksek debi ve çarkın ekseni çevresindeki akışı, santrifüj fanların yüksek basıncıyla birleştiren çark olarak anlatır [2]. Aynı katalogda CA V0 ve CA MD serilerinin sayfa başlığı santrifüj kanal fanı der, gövde metni ise karışık akışlı olduğunu yazar [2]; bu nedenle akış türü yalnız seri adından çıkarılmaz.

ABD Enerji Bakanlığı rehberi, tüp tipi aksiyel (tubeaxial) fanları orta basınçlı ve yüksek debili uygulamalar için tanımlar ve kanallı iklimlendirme tesisatlarına uygun bulur [7].

Kanal tipi fan nerede kullanılır?

Vortice, plastik reçine gövdeli CA V0 serisini asma tavana ya da çatı arasına monte edilen bir kanal fanı olarak sunar; kataloğa göre mutfak, tuvalet, laboratuvar, bar, restoran, çamaşırhane ve dükkân gibi konut, ticari ve endüstriyel mekânlar için uygundur [2]. Aynı katalog boyalı sac çelik gövdeli CA MD serisini de asma tavan ve çatı arası kurulumu için tanımlar [2]. VentHub'ın Vortice In-Line yuvarlak kanal fanları ailesi sayfasında bu serinin CA MD modelleri listelenir.

Kanalın ucuna takılan türler de vardır. Çelik sac duvar tipi fanlar kanalın ucuna monte edilir ve laboratuvar, bar, restoran, çamaşırhane, spor salonu gibi ticari ya da endüstriyel mekânların havalandırma ihtiyacını karşılar [2]. Çatı tipi fanlar da kanal ucuna monte edilir ve çatıdan atış yapan ticari ve endüstriyel mekânlar için tanımlanmıştır [2]. Dış mekâna kurulmak üzere tasarlanmış boyalı sac çelik gövdeli kanal fanları da aynı katalogda yer alır [2].

Yüksekliği düşük fanlar da vardır: CA IN-LINE serisi çok kısa yüksekliği sayesinde kısa asma tavanlara monte edilmeye elverişlidir [2]. İç mekânda duvara monte edilen, havalandırma kanallarının ucuna bağlanan fanlar konutlarda ve fabrika, hastane, spor salonu, restoran gibi endüstriyel ortamlarda kullanılır [2].

Radon gazı tahliyesi için ayrılmış bir seri de kanal tipi fan sunar: Vortice'nin radona özel serisi kanal tipi egzoz fanını 100, 125, 150, 160 ve 200 mm çaplarında, seri montaj imkânıyla verir [5]. Aynı seri çatı tipi emiş ünitesini 150, 160 ve 200 mm çaplarında ve dış mekâna uygun IP45 koruma sınıfıyla sunar [5]. Vortice kataloğuna göre radon ürün grubu kanal içi (CA-RM ES) ve çatı (CA-RM RF ES) olmak üzere 8 modelden oluşur [6]. Radona özel seri fırçasız ve elektronik kontrollü motorlarla ve özel kontrol paneliyle birlikte kullanılabilir [5].

Yuvarlak ve dikdörtgen kesitli kanallara takılan fanlar

Avens yuvarlak kanal tipi fanı yuvarlak kesitli bir kanala entegre fan olarak, dikdörtgen kanal tipi fanı ise dikdörtgen kesitli kanallara entegre fan olarak tanımlar [1]. Vortice LINEO fanlarının standart yuvarlak kesitli borulara ve özel montaj aksesuarlarıyla dikdörtgen hava kanallarına takılabildiğini belirtir [3].

Kanal tipi fan seçerken hangi bilgilere bakılır?

Vortice katalogları çap, montaj yönü ve koruma sınıfını seri bazında verir; aşağıdaki ilk tablo bu katalog bilgilerini toplar.

DOE rehberi fan seçiminde sıcaklık, basınç, hava akımı özellikleri ve sistem yerleşimi gibi girdileri de sayar [7]; aşağıdaki ikinci tablo rehberin debi, basınç ve sistem eğrisi anlatımından üç konuyu toplar.

Debi ve basınç fan eğrisiyle birlikte okunur. DOE rehberine göre genel olarak fan eğrileri sıfır debi noktasından aşağı doğru iner: fan üzerindeki karşı basınç azaldıkça debi artar [7]. Sistem eğrisi, damper, kanal, filtre, dirsek gibi bileşenlerin kayıpları toplanarak hesaplanır [7].

Hesaplanan eğri gerçek sistemde yukarı kayabilir. DOE rehberi buna sistem etkisi der: bileşenler arasındaki etkileşim, akış profili düzgün olmadığında kayıpları hesaplananın üzerine çıkarır ve sistem eğrisini yukarı taşır [7]. Rehber, bir fanın girişine ya da çıkışına yakın birden çok dirseğin maliyetli bir sistem etkisi yaratabileceğini söyler [7].

Ses düzeyi seçimde belirleyiciyse sessiz fan seçimi rehberi dB(A) değerlerinin hangi koşulda okunacağını anlatır.

Kanal tipi fan montaj seçenekleri ve sistem etkisi

DOE rehberi, sistem etkisinin akış profilini mümkün olduğunca düzgün tutacak bir düzenle azaltılabileceğini belirtir; alan kısıtı buna engel olursa sistem etkisinin fan seçimine katılması gerektiğini söyler [7].

Vortice CA V0 serisinin yatay, dikey ya da eğimli monte edilebildiğini belirtir [2]. Vortice, LINEO fanlarının kanalın başına, ortasına ya da sonuna; yatay ya da dikey; duvara, tavana ya da asma tavana monte edilebildiğini belirtir [4]. Aynı katalog paralel bağlantıda debinin, seri bağlantıda basıncın iki katına çıktığını yazar [4]. LINEO kataloğu, gövdenin çapının bağlandığı havalandırma kanalından yalnız biraz büyük olduğunu ve bu nedenle dar alanlara kurulum için uygun olduğunu yazar [3].

Fiyatı belirleyen etkenler

Bu yazıda fiyat verilmez ve fiyat etkeni sayılmaz; kaynaklarımız ürün özelliklerini anlatır, fiyatı değil. Güncel fiyat ve stok bilgisi için ürün sayfasından teklif isteyin. Kanal tipi fanlar kategorisi ürün ailelerini listeler.

Sık sorulan sorular

Kanal tipi fan asma tavanda kullanılabilir mi?

Evet, Vortice kataloğunda CA V0 ve CA MD serileri asma tavana ya da çatı arasına monte edilen kanal fanları olarak tanımlanır [2]. Kısa asma tavanlar için çok kısa yükseklikli CA IN-LINE serisi de vardır [2].

Kanal tipi fan dikdörtgen kanala takılabilir mi?

Evet, Vortice kataloğuna göre LINEO fanları özel montaj aksesuarlarıyla dikdörtgen hava kanallarına takılabilir [3]. Avens de dikdörtgen kesitli kanallara entegre fanları dikdörtgen kanal tipi fan olarak tanımlar [1].

Kanal tipi fan dışarıya ya da çatıya monte edilebilir mi?

Evet, Vortice kataloğunda dış mekâna kurulmak üzere tasarlanmış boyalı sac çelik gövdeli kanal fanları [2] ve kanal ucuna monte edilen çatı tipi fanlar [2] yer alır. Radona özel serinin çatı ünitesi dış mekâna uygun IP45 koruma sınıfındadır [5].

Kanal tipi fan yatay mı dikey mi monte edilir?

Vortice'nin belirttiği serilerde her ikisi de mümkündür. Vortice CA V0 serisinin yatay, dikey ya da eğimli monte edilebildiğini belirtir [2]. LINEO serisi de yatay ya da dikey kanallı montaj için tasarlanmıştır [2].

Birden fazla kanal tipi fan seri ya da paralel bağlanabilir mi?

Vortice LINEO kataloğunda evet: katalog paralel ve seri bağlantı düzenlerini gösterir; paralelde debinin, seride basıncın iki katına çıktığını yazar [4]. Radona özel serinin kanal içi fanı için de seri montaj imkânı verilir [5].

Kanal tipi fan seçmek için hangi bilgiler gerekir?

Fan seçimi sistemin debi ve basınç gereksinimlerinin hesaplanmasına dayanır [7]. DOE rehberi fan eğrisi ile sistem eğrisinin birlikte okunmasını ve sistem etkisinin hesaba katılmasını anlatır [7]. Vortice katalogları çap ve koruma sınıfını seri bazında verir [2][5].

Kaynaklar

Üretici belgelerinde verilen sayfa numaraları kataloğun basılı sayfa numarasıdır; radona özel seri belgesinde [5] basılı numara olmadığı için PDF sayfa sırası verilmiştir. DOE rehberinde basılı sayfa numarası kullanılmıştır.

1. Avens, "LINEO Kanal Tipi Fanlar" bilgi sayfası, https://www.avensair.com/lineo-kanal-tipi-fanlar (erişim 25.10.2026).
2. Vortice, In-Line Fans Range kataloğu (dosya adı Doc_Pubblicita_In-Line_Fans_Range_191875.pdf), s. 4, 5, 36, 42, 74, 78, 84, 90, 92 (üretici belgesi).
3. Vortice, Commercial ventilation in-line fans kataloğu (dosya adı Doc_Pubblicita_Commercial_ventilation_in_line_fans_1.pdf), s. 4 (üretici belgesi).
4. Vortice, Commercial Ventilation in Line kataloğu (dosya adı Commercial_Ventilation_in_Line_1.pdf), s. 7 (üretici belgesi).
5. Vortice, radona özel seri kataloğu (dosya adı 2022-11-en-ca-rm-es-radon.pdf), s. 23 ve 24 (üretici belgesi).
6. Vortice, CA RADON kataloğu (dosya adı Doc_Pubblicita_CA_RADON_178112.pdf), s. 8 (üretici belgesi).
7. U.S. Department of Energy, AMCA International, Improving Fan System Performance — A Sourcebook for Industry, DOE/GO-102003-1294, 2003, s. 4, 6, 7, 8, 19, 23. https://www1.eere.energy.gov/manufacturing/tech_assistance/pdfs/fan_sourcebook.pdf (erişim 25.10.2026)

Teknik sorumluluk notu

Bu yazı genel mühendislik bilgisi verir; projeye özel hesabın, üretici kılavuzunun ve güncel resmî metinlerin yerini tutmaz. Katalog değerleri model ve çalışma noktasına göre değişebilir; kendi sisteminizde farklı çıkabilir. Kurulum yetkili personel tarafından yapılmalıdır.